Konkordato süreci, geçici ve kesin mühlet aşamalarından geçerek nihai bir hedefe odaklanır: Tasdik. Mahkemenin konkordato projesini onaylaması anlamına gelen tasdik kararı, borçlu için iflastan kurtuluş ve yeni bir başlangıç, alacaklılar için ise alacaklarının belirli bir takvim çerçevesinde garanti altına alınmasıdır. Ancak bir projenin sadece alacaklılar tarafından kabul edilmiş olması, mahkemenin onu onaylaması için yeterli değildir.
İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 305, mahkemenin projeyi tasdik edebilmesi için bir dizi katı şartın bir arada bulunmasını zorunlu kılar.
Tasdik Kararı İçin Aranan Şartlar
Mahkeme, tasdik duruşmasında projenin sadece şekli unsurlarına değil, aynı zamanda ekonomik gerçekliğine ve hakkaniyetine bakar. İİK 305. madde uyarınca tasdik için şu kümülatif şartlar aranır:
- Teklif Edilen Meblağın Yeterliliği: Borçlunun teklif ettiği tutarın, iflas halinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması gerekir.
- Ödeme Kapasitesiyle Orantılılık: Teklif edilen paranın, borçlunun kaynakları ile orantılı olması şarttır. Mahkeme, “Borçlu bu parayı gerçekten kazanıp ödeyebilir mi?” sorusuna yanıt arar.
- Alacaklı Çoğunluğu: Projenin kanunda belirtilen nitelikli çoğunluk tarafından kabul edilmiş olması gerekir.
- İmtiyazlı Alacaklıların Teminat Altına Alınması: İşçi alacakları gibi imtiyazlı alacakların tam olarak ödenmesi veya teminata bağlanması zorunludur.
- Masrafların Karşılanması: Konkordato harç ve masraflarının depo edilmiş olması gerekir.
Alacaklı Çoğunluğunun Sağlanması
Tasdik sürecinin ilk ve en büyük barajı oylamadır. Borçlunun projesi, alacaklılar toplantısında şu iki seçenekten birine göre kabul edilmiş olmalıdır:
- Seçenek (Yarıyı Aşan Çoğunluk): Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını aşan bir çoğunluk. (Örn: 100 alacaklının 51’i ve toplam borcun %51’i).
- Seçenek (Dörtte Üç Çoğunluk): Kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların dörtte üçünü aşan bir çoğunluk. (Bu seçenek, büyük alacaklıların projeyi desteklediği durumlarda küçük alacaklı sayısının fazla olduğu tablolar için kolaylaştırıcıdır).
Kritik Detay: Rehinli alacaklılar ve borçlunun yakın akrabaları bu oylamada kural olarak oy kullanamazlar. Oylama sonuçları, konkordato komiseri tarafından tutanak altına alınarak mahkemeye sunulur.
Komiserin Olumlu Raporu
Konkordato komiseri, sürecin “gözü ve kulağı”dır. Mahkeme, tasdik kararını vermeden önce komiserin nihai raporunu büyük bir titizlikle inceler.
- Fizibilite Analizi: Komiser, borçlunun sunduğu gelir projeksiyonlarının gerçekçi olup olmadığını raporlar.
- Dürüstlük Denetimi: Borçlunun mühlet süresince mal kaçırıp kaçırmadığı, defterlerini usulüne uygun tutup tutmadığı komiser raporuyla kesinleşir.
- Olumlu Görüş: Eğer komiser projenin başarıya ulaşamayacağına veya borçlunun kötü niyetli olduğuna dair bir rapor sunarsa, alacaklılar projeyi kabul etse dahi mahkeme tasdiki reddedebilir.
Teklif Edilen Ödeme Oranının Yeterliliği
Mahkemenin en teknik inceleme yaptığı alan budur. Mahkeme bir bilirkişi heyeti marifetiyle “İflas Kıyas Analizi” yaptırır.
- Kriter: “Eğer bu şirket bugün iflas etseydi, varlıkları icra yoluyla satılsaydı ve paralar paylaştırılsaydı, alacaklılar yüzde kaç alacaktı?”
- Sonuç: Eğer konkordato projesi kapsamında teklif edilen oran (Örn: %40), iflas halindeki muhtemel orandan (Örn: %30) yüksekse, tasdik şartı gerçekleşmiş sayılır. Kanun, alacaklıların “iflastan daha iyi bir durumda” olmasını şart koşar.
Kamu Düzeni ve Dürüstlük Denetimi
Konkordato sadece bir matematik hesabı değildir; aynı zamanda bir dürüstlük testidir. Mahkeme resen (kendiliğinden) şu hususları denetler:
- Dürüstlük: Borçlu, alacaklıları yanıltmış mı? Gizli anlaşmalarla bazı alacaklılara imtiyaz tanımış mı?
- Hak Kaybı: Proje, küçük alacaklıları ezerek sadece büyük bankaları koruyor mu?
- Ekonomik Fayda: Şirketin yaşaması kamu yararına mı? İstihdam korunuyor mu?
- İmtiyazlı Alacaklar: Tasdik duruşmasına kadar işçi alacaklarının ödendiğine dair makbuzlar veya banka teminat mektupları dosyaya sunulmuş olmalıdır. Bu şart yerine getirilmezse mahkeme tasdik talebini doğrudan reddeder.
Tasdik Sonrası Bağlayıcılık
Mahkeme tüm şartların oluştuğuna kanaat getirip tasdik kararı verdiğinde, bu karar yeni bir hukuki dönem başlatır:
- Tüm Alacaklıları Bağlar: Projeye “Hayır” oyu veren veya oylamaya hiç katılmayan alacaklılar dahi tasdik edilen ödeme planına uymak zorundadır.
- Takiplerin Akıbeti: Mühlet süresince duran takipler, projenin içeriğine göre kesin olarak sonuçlanır. Projede öngörülen indirimler (tenzilat) ve vadeler (tecil) tüm alacaklılar için geçerli olur.
- İcrada Yeni Dönem: Borçlu, tasdik edilen projeye göre ödemelerini yapmazsa, alacaklılar mahkemeye başvurarak “Konkordatonun Feshi” yoluna gidebilir ve eski alacaklarının tamamı üzerinden icra takibi başlatabilirler.
- Hacizlerin Kalkması: Tasdik kararıyla birlikte, borçlunun malları üzerindeki tüm mühlet öncesi hacizler, projede aksine hüküm yoksa kalkar.