Çalıştığınız firmanın konkordato ilan ettiğini öğrenmek, doğal olarak hem ekonomik hem de psikolojik bir kaygı sürecini beraberinde getirir. “Maaşımı alabilecek miyim?”, “Tazminatım yanacak mı?”, “İş aramalı mıyım?” gibi sorular zihninizi meşgul etmeye başlar. Ancak hukuk sistemi, özellikle İcra ve İflas Kanunu (İİK) ve İş Kanunu çerçevesinde, şirket kurtarılmaya çalışılırken işçiyi “en öncelikli” sıraya koyar.
Durumu Değerlendirin: Süreç Nasıl İşleyecek?
Konkordato, şirketin iflas etmediği, aksine iflastan kurtulmak için mahkemeye başvurduğu bir “rehabilitasyon” dönemidir. Bu süreçte şirket yönetimi tamamen el değiştirmez; ancak mahkeme tarafından atanan bir konkordato komiserinin denetimine girer.
- Geçici ve Kesin Mühlet: Mahkeme önce 3+2 ay geçici mühlet, ardından işler yolunda giderse 1 yıllık kesin mühlet verir. Bu süre zarfında şirkete karşı (işçi alacakları hariç) icra takibi yapılamaz.
- İşletmenin Devamı: Konkordatonun temel amacı şirketi yaşatmaktır. Dolayısıyla kural olarak üretim ve hizmet devam eder. Sizden de iş görme borcunuzu yerine getirmeye devam etmeniz beklenir.
- Komiserin Rolü: Artık şirket yetkililerinin her kararı (özellikle ödemeler) komiserin onayına tabidir. Maaş ödemeleriniz de bu denetim mekanizması içinden geçer.
Maaş Alacaklarınızı Koruma Adımları
Konkordato sürecinde işçi alacakları “imtiyazlı alacak” (1. sıra alacak) statüsündedir. Yani şirket malvarlığı dağıtılırken, bankalardan ve devletten bile önce işçiler haklarını alır.
A. Birikmiş Maaşlar (Mühlet Öncesi): Şirketin mahkemeye başvurduğu tarihten önceki ödenmemiş maaşlarınız için konkordato komiserine “alacak bildirimi” yapmanız gerekebilir. İİK m. 206 uyarınca, son bir yıla ait işçi alacakları imtiyazlıdır ve projenin tasdiki için bu borçların ödenmesi şarttır.
B. Güncel Maaşlar (Mühlet Sonrası): Mühlet kararından sonraki çalışmalarınız karşılığı doğan maaşlar “masa borcu” sayılır. Yani bu ödemeler konkordato projesindeki indirimlere (tenzilat) tabi değildir; tam ve zamanında ödenmesi gerekir.
C. Ücret Garanti Fonu (ÜGF): Eğer şirket maaşları ödeyemiyorsa, İŞKUR bünyesindeki Ücret Garanti Fonu devreye girer. İşçinin ödenmeyen son 3 aylık temel ücreti, İŞKUR tarafından karşılanır. Bunun için komiserden onaylı “işçi alacak belgesi” ile İŞKUR’a başvurulması yeterlidir.
İş Sözleşmesini Feshedebilir Misiniz?
Şirketin konkordato ilan etmesi, tek başına işçiye iş sözleşmesini feshetme hakkı vermez. Ancak sürecin getirdiği olumsuzluklar bu hakkı doğurabilir:
- Maaş Ödenmemesi Nedeniyle Fesih: Eğer maaşınız mühlet süresine rağmen 20 günden fazla geciktirilirse, İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca sözleşmenizi haklı nedenle derhal feshedebilirsiniz.
- Çalışma Koşullarında Değişiklik: Şirket konkordato gerekçesiyle çalışma şartlarınızı (servisin kaldırılması, yemek hakkının kısıtlanması vb.) ağırlaştırırsa ve siz bunu yazılı olarak kabul etmezseniz, haklı fesih hakkınız doğar.
- İstifa (Fesih) Durumunda Dikkat: Haklı bir nedeniniz olmadan sadece “şirket konkordato ilan etti, batacak” korkusuyla istifa ederseniz, kıdem tazminatı hakkınızı kaybedebilirsiniz.
Kıdem Tazminatı Hakkınız Var mı?
Evet, kıdem tazminatı hakkınız konkordato sürecinde de baki kalır ve korunur.
- Fesih Türüne Göre Hak Ediş: Eğer işveren sizi ekonomik nedenlerle çıkarırsa veya siz maaş ödenmemesi gibi haklı bir nedenle ayrılırsanız, kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanırsınız.
- Tasdik Şartı: Mahkeme, konkordato projesini onaylarken (tasdik aşamasında), işçi alacaklarının (tazminatlar dahil) tam olarak ödenmesini veya bu ödemenin garanti altına alınmasını şart koşar. Yani işçi alacakları ödenmeden şirketin konkordatosu genellikle onaylanmaz.
- İşyeri Devri: Konkordato sürecinde şirket başka birine satılırsa, kıdem tazminatı borcu yeni işverene geçer. Eski işveren de 2 yıl boyunca bu borçtan müteselsilen sorumlu kalmaya devam eder.
SGK ve Vergi Durumunuzu Kontrol Edin
Şirket mali darboğazdayken genellikle ilk aksatılan ödemelerden biri SGK primleridir. Bu durum çalışan için iki risk barındırır:
- Hizmet Dökümü Kontrolü: e-Devlet üzerinden SGK hizmet dökümünüzü düzenli kontrol edin. Primlerinizin tahakkuk ettirilip ettirilmediğini (kazançlarınızın bildirilip bildirilmediğini) denetleyin. Prim ödenmese bile bildirim yapılmışsa sağlık hizmetlerinden yararlanmaya devam edebilirsiniz.
- Vergi Kesintileri: Maaşınızdan kesilen gelir vergisinin vergi dairesine yatırılıp yatırılmadığına dikkat edin. Yatırılmamış olması sizin şahsi sorumluluğunuzu doğurmaz (sorumlu işverendir) ancak şirketin dürüstlük kuralına aykırı hareket ettiğinin kanıtı olabilir ve komiseri uyarmanız gerekebilir.
Hukuki Destek Almak İçin Doğru Zaman
Konkordato süreci çok teknik bir süreçtir. “Bekleyip görelim” stratejisi bazen hak kayıplarına yol açabilir. Hukuki destek almanın en doğru zamanları şunlardır:
- Alacak Bildirimi Süreci: Komiserin ilanından itibaren 15 gün içinde alacağınızı profesyonelce belgelendirip bildirmek için.
- Maaşın Ödenmediği İlk Ay: Ücret Garanti Fonu’na başvuru ve haklı fesih ihtarname süreci için.
- Tasdik Duruşması: Mahkemenin şirketi kurtarma kararı vereceği son duruşmada, alacağınızın ödeme takvimine doğru girip girmediğini denetlemek için.
Özetle; konkordato ilan eden bir firmada çalışmak, geminin su aldığı anlamına gelir ancak bu geminin mutlaka batacağı anlamına gelmez. Hukuk sistemi size can yeleği (imtiyazlı alacak statüsü) ve filika (ücret garanti fonu) sağlamıştır. Bu araçları doğru zamanda kullanmak, emeğinizin karşılığını almanızı sağlayacaktır.