Akdemir Legal olarak, Konkordato sürecinin her aşamasında hem borçlu hem de alacaklı müvekkillerimizin haklarını en üst düzeyde korumak için güncel mevzuat bilgisi ve tecrübemizle yanınızdayız. Hukuki riskleri en aza indirerek, hedeflenen sonuca ulaşmanız için doğru stratejileri belirliyoruz.
- Konkordato Talebi
Konkordato talebi, borçlu şirket veya gerçek kişinin, borçlarını vadesinde ödeyememe tehlikesiyle karşı karşıya kalması veya halihazırda ödeyememesi durumunda, mali yapısını yeniden düzenlemek amacıyla Mahkemeye yaptığı başvurudur.
İİK Madde 285’e göre, borçlu, mahkemeden borçlarını ödeyebilmek için ya bir tenzilat (indirim) ya da vade uzatımı yapılmasını teklif eder.
- Konkordato başvuru şartları nelerdir?
Konkordato başvurusunun kabul edilmesi ve sürecin ilerlemesi için borçlunun yasada aranan temel şartları eksiksiz yerine getirmesi zorunludur.
İİK Madde 285 ve 286 uyarınca, Konkordato Başvuru Şartları şunlardır:
- Mali Güçlük Durumu (Ödeme Güçlüğü): Borçlunun, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyememesi (aciz hali) veya ödeyememe tehlikesinin bulunması gerekir. Bu durum, mali tablolarla ispatlanmalıdır.
- İyi Niyet ve Dürüstlük: Borçlunun, mali durumunun kötüleşmesinde kasıtlı veya ağır kusurlu davranışlarının bulunmaması, konkordato talebinde iyi niyetli olması ve ticari hayatına devam etme konusunda samimi olması şarttır. Mahkeme, borçlunun dürüstlüğünü ve iyi niyetini sürekli olarak denetler.
- Makul ve Uygulanabilir Konkordato Projesi: Borçlu, borçlarını hangi oranda tenzilat yaparak (indirim) veya hangi vadelerde ödeyeceğini gösteren, alacaklılar için makul ve şirket için uygulanabilir bir ödeme planı (Konkordato Projesi) hazırlamalı ve sunmalıdır.
- Gerekli Belgelerin Sunulması: İİK’da (Madde 286) sayılan tüm zorunlu mali belgeler ve analizler eksiksiz olarak mahkemeye sunulmalıdır. Eksik belge, başvurunun reddine yol açabilir.
- Ön Mali İnceleme: Mahkeme, geçici mühlet kararı vermeden önce, sunulan belgeler ışığında projenin ve borçlunun mali durumunun yüzeysel bir incelemesini yapar ve projenin “başarılı olma ihtimalinin bulunduğuna” kanaat getirmelidir. Bu şartlar sağlanmadan yapılan başvurular, Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından usul veya esas yönünden reddedilecektir.
- Konkordato Başvurusunda Sunulması Gereken Belgeler
Konkordato talebinin Asliye Ticaret Mahkemesi’ne sunulurken eklenmesi gereken zorunlu belgeler, sürecin şeffaflığı ve projenin güvenilirliği açısından hayati önem taşır. İİK Madde 286 bu belgeleri detaylıca saymaktadır.
Borçlu tarafından hazırlanması ve başvuru dilekçesine eklenmesi gereken başlıca belgeler şunlardır:
- Konkordato Projesi: Borçların hangi oranlarda (tenzilat) ve hangi takvimle (vade) ödeneceğini, şirket iyileştirme planını ve gelecekteki nakit akış tahminlerini içeren detaylı ana plan.
- Borçlunun Malvarlığı Durumu Gösteren Belgeler:
- Son üç yıla ait Bilanço ve Gelir Tablosu.
- İflasa tabi borçlular için, Vergi Usul Kanunu’na göre hazırlanması gereken en güncel mizan (aylık veya üç aylık dönemler itibarıyla).
- Taşınmazların ve kıymetli taşınır malların (araç, makine vb.) kayıtlı değerlerini gösterir döküm.
- Alacaklılar ve Borçlular Listesi:
- Alacaklı Listesi: Borçlunun tüm alacaklılarının ad soyadı/unvanı, adresleri ve alacak miktarları ile alacağın imtiyazlı (rüçhanlı) olup olmadığını gösteren detaylı liste.
- Borçlu Listesi: Şirketin kendi alacaklılarını ve alacak tutarlarını gösterir liste.
- Mali Analiz ve İyileştirme Raporu: Konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşmesinin mümkün olup olmadığını gösteren, bağımsız denetim kuruluşları veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) tarafından hazırlanan ön rapor ve mali analizler.
- Nakdi Durum Tablosu: Borçlunun önümüzdeki bir yıllık dönemde tahmini gelir ve giderlerini gösterir nakit akış tablosu.
Bu belgelerin eksiksiz, güncel ve gerçeğe uygun olması, mahkemenin başvuruyu hızlıca ve olumlu yönde değerlendirmesi için kritik öneme sahiptir.
- Konkordato Talebinde İzlenecek Adımlar
Konkordato talebi, profesyonel hukuki danışmanlık gerektiren ve belirli bir sırayı takip eden titiz bir süreçtir.İzlenmesi gereken temel adımlar şunlardır:
- Mali Durum Tespiti ve Raporlama: Borçlu, finansal verilerini toparlar, bir ön Konkordato Projesi hazırlar ve bir bağımsız mali müşavire/denetim firmasına mali analiz raporunu hazırlatır.
- Başvuru Belgelerinin Hazırlanması: İİK Madde 286’da sayılan tüm zorunlu belgeler (mizanlar, bilançolar, alacaklı listesi vb.) eksiksiz bir şekilde derlenir.
- Yetkili Mahkemeye Başvuru: Borçlunun ticari merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi’ne bir dilekçe ile konkordato talep edilir. Başvuruda, derhal geçici mühlet talebinde bulunulması zorunludur.
- Mahkeme Ön İncelemesi ve Duruşma: Mahkeme, belgelerin tamam olup olmadığını inceler. Eksiklik yoksa, borçlu ve alacaklılardan uygun gördüklerini çağırarak, talebi ve projenin uygulanabilirliğini değerlendirmek üzere ön duruşma yapar.
- Geçici Mühlet Kararı: Mahkeme, Konkordato projesinin başarılı olma ihtimalini görürse, ilk adım olarak Geçici Mühlet kararı verir ve bir Geçici Konkordato Komiseri atar.
- Kesin Mühlet Süreci: Geçici mühlet süresi içinde (en fazla 5 ay), Komiserin raporu ve borçlunun faaliyetleri olumlu değerlendirilirse, mahkeme Kesin Mühlet kararı verir. Bu kararla birlikte asıl Konkordato süreci resmen başlar.
- Geçici Mühlet
Konkordato sürecinin ilk ve en kritik yasal koruma kalkanı Geçici Mühlet kararıdır.
Tanım ve Süre: Asliye Ticaret Mahkemesi, başvuruyu inceledikten sonra, projenin başarılı olma ihtimali olduğuna kanaat getirirse, hemen bir Geçici Mühlet kararı verir. Bu süre;
- Başlangıçta üç aydır.
- Mahkeme, bu süreyi, borçlu veya komiserin talebi üzerine, üç aydan önce veya üç ayın sonunda iki ay daha uzatabilir.
- Geçici mühletin toplam süresi en fazla beş aydır.
Geçici Mühletin Sağladığı Hukuki Koruma (İİK m. 294): Geçici mühletin en önemli sonucu, borçlu hakkında icra takibinin yapılmasının durmasıdır. Bu sayede borçlu, alacaklıların baskısından kurtularak projesini hazırlamaya odaklanma imkânı bulur.
- Mühlet boyunca, hiçbir sebeple borçluya karşı yeni icra takibi başlatılamaz.
- Daha önce başlamış olan hacizli takipler durur.
- İhtiyati haciz kararları uygulanamaz.Bu kararla birlikte, mahkeme borçlunun malvarlığını korumak ve faaliyetlerini denetlemek üzere hemen bir veya birden fazla geçici konkordato komiseri görevlendirir.
- Geçici Mühletin Sonuçları, İlanı ve Bildirimi
Geçici mühletin alınması, borçlu, alacaklılar ve üçüncü kişiler üzerinde önemli hukuki sonuçlar doğurur. Bu sonuçların yasal geçerlilik kazanması için kararın usulüne uygun olarak ilan edilmesi ve bildirilmesi zorunludur.
Mühletin İlanı ve Bildirimi (İİK m. 288)
Geçici mühlet kararı, mahkeme tarafından derhal şu yollarla duyurulur:
- Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi: Kararın ilanı burada yapılır.
- Basın İlan Kurumu Portalı: Resmi ilan portalında yayımlanır.
- Resmi Gazete: Mahkeme gerekli görürse Resmi Gazete’de de yayımlatabilir.
- Bildirimler: Karar, ilgili Tapu Müdürlüklerine, Ticaret Sicili Müdürlüğüne, Vergi Dairelerine, Gümrük ve Posta İdarelerine, bankalara ve Ticaret Odalarına derhal bildirilir.
Mühletin Hukuki Sonuçları
A) Borçlu Bakımından Sonuçları:
- Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması: Borçlu, Geçici Komiserin gözetimi altında işlerine devam eder. Komiserin onayı olmadan rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmaz veya işletmenin sürekliliği için önemli olan taşınır malları devredemez. Bu işlemler, aksi halde hükümsüz sayılır.
- Komiserin Denetimi: Borçlunun ticari defterlerini, nakit akışını ve tüm faaliyetlerini Komiser denetler.
B) Alacaklılar Bakımından Sonuçları:
- Takip Yasağı: İcra takipleri durur. Alacaklılar, ne rehinli ne de rehinsiz alacakları için yeni takip başlatamaz, başlamış takipleri devam ettiremezler.
- Faiz İşlemesi: Rehinli alacaklarda faiz işlemeye devam ederken, adi (imtiyazsız) alacaklar için faiz durur.
- Teminat Sağlama Yasağı: Alacaklıların, alacaklarını güvence altına almak amacıyla teminat alması veya rehin tesis etmesi mümkün değildir.
C) Sözleşmeler Bakımından Sonuçları:
- Mühlet kararı, borçlunun taraf olduğu sözleşmelerin, sadece konkordatoya başvurduğu gerekçesiyle feshine imkân vermez. Bu, borçlunun ticari ilişkilerinin korunmasını sağlar.Geçici mühlet, bir nefes alma imkânı sunarak borçlunun Kesin Mühlet sürecine geçiş yapabilmesi için Konkordato Projesini detaylandırıp, alacaklılarla ilk görüşmeleri yapabileceği kritik bir dönemi temsil eder. Bu süreç, hukuki bilginin ve mali uzmanlığın birlikte çalışmasını gerektiren karmaşık bir yeniden yapılandırma sürecinin başlangıcıdır.
- Kesin Mühlet
Konkordato sürecinde “ilan”dan önce gelen, borçluya en büyük korumayı sağlayan ve projenin hayata geçirilmesi için tanınan en kritik aşama Kesin Mühlet’tir. Mahkemenin, Geçici Mühlet sonunda borçlunun dürüst ve Konkordato projesinin başarılı olma ihtimali olduğuna kanaat getirmesiyle bu karar verilir.
Kesin Mühletin Hukuki Niteliği ve Kapsamı
Kesin Mühlet, borçluyu hem icra takibinden korur hem de malvarlığını Konkordato amacına aykırı tasarruflardan uzak tutar.
1. İcra Takibi Yönünden Sonuçları (İİK m. 294)
- Tüm Takipler Durur: Geçici mühlette olduğu gibi, rehinli alacaklar hariç olmak üzere, borçluya karşı daha önce başlamış olan tüm icra ve iflas takipleri durdurulur.
- Yeni Takip Yapılamaz: Yeni takip başlatılması da yasaktır.
- İhtiyati Haciz ve Tedbir: Borçlu aleyhine ihtiyati haciz kararı almak ve tatbik etmek mümkün değildir.
- Faiz İşlemesi: Kesin mühlet süresince, rehinle temin edilmemiş alacaklara faiz işlemeyecektir. (Bu, alacaklılar için önemli bir fedakarlıktır.)
- Rehinli Alacaklar: Rehinli alacaklar için takip başlatılabilir ancak rehnin paraya çevrilmesi Kesin Mühlet süresince durdurulabilir.
2. Borçlunun Tasarruf Yetkisi Yönünden Sonuçları (İİK m. 297)
Kesin mühlet boyunca, borçlu malvarlığını komiserin gözetiminde yönetmeye devam eder. Ancak bazı kısıtlamalar mevcuttur:
- Önemli İşlemlerde İzin: Borçlu, taşınmaz rehninin tesisi, kefalet verme, ivazsız (karşılıksız) tasarruflar, önemli miktar ve değerdeki varlıkları elden çıkarma gibi işlemleri mahkemenin izni olmadan yapamaz.
- Komiserin Rolü: Komiser, borçlunun işletme faaliyetlerini düzenli olarak denetler. Borçlunun dürüstlüğüne aykırı veya alacaklıları zarara uğratacak bir işlem yapmaya kalkışması durumunda komiser mahkemeye başvurarak mühletin kaldırılmasını isteyebilir.
- Konkordato Tasdik Süreci
Kesin mühletin başarıyla tamamlanması ve Konkordato projesinin alacaklılar tarafından kabul edilmesinin ardından, süreç Tasdik Yargılaması aşamasına girer. Bu aşamada mahkeme, projenin sadece alacaklıların iradesine değil, hukuka ve genel menfaatlere de uygun olup olmadığını denetler.
Tasdik Yargılamasının İşleyişi
- Komiserin Nihai Raporu: Kesin mühlet sonunda Konkordato komiseri, Konkordato projesinin kabul edilip edilmediğini, kabul edildiyse tasdik şartlarının oluşup oluşmadığını detaylı bir raporla mahkemeye sunar.
- Duruşma (Alacaklıların Dinlenmesi): Mahkeme, Konkordato projesinin tasdikine yönelik bir duruşma açar. Duruşmaya borçlu, komiser, itiraz eden alacaklılar ve projenin kabulü için gerekli çoğunluğu sağlayan alacaklılar davet edilir.
- İnceleme Odak Noktaları: Mahkeme, tasdik kararı vermeden önce özellikle şu hususları titizlikle inceler:
- Alacaklılar toplantısında yasal çoğunluk şartlarının sağlanıp sağlanmadığı.
- Projede öngörülen ödeme oranının, borçlunun iflası halinde alacaklıların elde edeceği miktardan daha iyi olup olmadığı (İflas Tasfiyesine Göre Üstünlük Şartı).
- Projenin gerçekleşebilir ve hukuka uygun olup olmadığı.
- Konkordato Tasdiki
Konkordato Tasdiki, mahkemenin, tüm hukuki ve mali şartların sağlandığını görerek Konkordato projesini resmen onaylamasıdır.
Tasdik Kararı ve İçeriği (İİK m. 305)
Tasdik kararı verilirken mahkeme, Konkordato projesinin uygulanmasını sağlamak üzere kararda şu unsurlara yer verir:
- Ödeme Planının Belirlenmesi: Borçlunun, alacaklılara yapacağı ödemelerin kesin tenzilat oranı ve/veya vade takvimi.
- Garanti: Öngörülen ödemelerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla borçludan bir teminat istenip istenmeyeceği.
- Kayyım Atanması: Tasdik edilen Konkordatonun yerine getirilip getirilmediğini denetlemek üzere bir kayyım atanır. Kayyımın süresi ve görevleri kararda belirtilir.
- İmtiyazlı Alacakların Ödenmesi: İşçi ücretleri, vergi ve SGK gibi imtiyazlı alacakların tam olarak ödenme yükümlülüğünün teyidi.
- Konkordato Tasdikinin Sonuçları
Tasdik kararı, hukuki ve ticari hayat açısından çok geniş kapsamlı sonuçlar doğurur:
1. Borçlar Yönünden Bağlayıcılık (İİK m. 306)
- Tüm Alacaklılar İçin Bağlayıcı: Tasdik edilen Konkordato projesi, projeyi kabul etmeyen veya toplantıya katılmayan Konkordato kapsamındaki tüm alacaklılar için kesin olarak bağlayıcıdır.
- Borcun Sona Ermesi: Borçlu, projede öngörülen tenzilat oranına uygun olarak ödemeyi yaptığında, kalan borç (tenzilat miktarı) kendiliğinden sona erer.
- Müteselsil Borçlular: Borçlunun kefillerinin veya müteselsil borçlularının borçları, alacaklı aksini kararlaştırmadığı sürece, Konkordatonun tasdiki ile etkilenmez ve borcun tamamından sorumlu kalmaya devam ederler.
2. Yasal Durum Yönünden Sonuçları
- İflasın Önlenmesi: Konkordatonun tasdiki ile borçlu, iflas tehlikesinden kesin olarak kurtulmuş olur. Eğer iflas halinde iken Konkordato yapılmışsa, iflas kararı kaldırılır.
- Kayyım Denetimi: Tasdik sonrası, atanan kayyım denetiminde borçlu ticari faaliyetine devam eder ve Konkordato projesini uygulamaya başlar.
- Konkordato ve İflas Arasındaki Farklar
Konkordato ve İflas, borçlunun ödeme güçlüğü durumunda başvurulan iki temel hukuki yoldur, ancak amaç ve sonuçları açısından kökten farklılık gösterirler.
| Özellik | Konkordato | İflas |
| Amaç | Şirketi/Borçluyu iflastan kurtarmak, ticari hayatı sürdürmek. | Borçlunun tüm malvarlığını tasfiye ederek alacaklıları tatmin etmek. |
| Borçlunun Durumu | Borçlu ticari faaliyetini sürdürür, komiser/kayyım denetiminde yönetimi elinde tutar. | Borçlu tüm hukuki ve ticari yetkisini iflas masasına devreder. Yönetim iflas idaresine geçer. |
| Borç Üzerindeki Etkisi | Tasdik edilen oranda borçtan kurtulma (tenzilat) imkânı sunar. | Borçlunun tüm malvarlığı satılır, elde edilen gelirle borçlar ödenir. Borçlu iflastan sonra kalan borçtan (kural olarak) sorumlu kalabilir (tasfiye ne kadar karşıladıysa). |
| Faiz İşlemesi | Adi alacaklara faiz işlemesi durur. | İflasın açıldığı tarihte tüm borçlar muaccel olur ve faiz işlemesi durur. |
| Nihai Karar | Konkordato Projesinin Tasdiki. | Borçlunun tasfiyesinin tamamlanmasıyla iflasın kapatılması. |
Konkordato, borçlunun “yaşama şansı” olduğu düşünüldüğünde tercih edilen, borçlunun varlığını korumaya yönelik bir iyileştirme yoludur. İflas ise, borçlunun mali durumunun geri döndürülemez olduğu kabul edildiğinde başvurulan bir tasfiye yoludur.
- Konkordato Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Konkordato, başarı şansı yüksek ancak hata kabul etmeyen, uzun ve detaylı bir süreçtir. Başvurunun kabulü ve tasdik için hem borçlunun hem de alacaklıların azami özeni göstermesi gerekir.
Borçlu Yönünden Kritik Noktalar
- Dürüstlük ve Şeffaflık: Başvurudan önce ve mühlet süresince mali durumu, defterleri ve Konkordato projesini komiserden ve mahkemeden gizlememek esastır. Aksi takdirde mühlet derhal kaldırılır.
- Konkordato Ön Projesinin Gerçekçiliği: Sunulan projenin, borçlunun gelecekteki gelir ve gider tablolarına göre gerçekten uygulanabilir olması şarttır. Hayali veya abartılı projeler tasdik aşamasında reddedilecektir.
- Hukuki Destek: Konkordato, İcra ve İflas Hukuku’nun en teknik konularından biridir. Başvuru dosyasının hazırlanmasından alacaklılarla müzakereye kadar her aşamada uzman bir hukuk bürosundan destek almak, sürecin başarılı olması için hayati öneme sahiptir.
- İşletme Devamlılığı: Mühlet süresince işletmenin ticari itibarını korumak ve faaliyetleri sürdürerek Konkordato projesindeki ödeme kaynaklarını oluşturmaya devam etmek zorunludur.
Alacaklı Yönünden Kritik Noktalar
- Sürelere Dikkat: Konkordato ilanının ardından alacaklarını komiserliğe süresi içinde kaydettirmek ve toplantılara katılmak, hak kaybını önler.
- Komiser Raporunun İncelenmesi: Komiser tarafından hazırlanan raporlar ve borçlunun mali tabloları dikkatle incelenmeli, projenin kendilerine iflastan daha iyi bir ödeme sunup sunmadığı analiz edilmelidir.
- Projenin Oylanması: Alacaklılar, oylamada kendi menfaatlerini azami düzeyde koruyacak şekilde bilinçli bir karar vermelidir.
