Konkordato, ekonomik güçlük yaşayan işletmeler için iflasın alternatifi olarak sunulmuş, etkili bir yeniden yapılandırma aracıdır. İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülen bu süreç; borçlunun faaliyetlerinin sürdürülebilmesi, alacaklıların haklarının korunması ve ekonomik yapının stabilize edilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.
Konkordato Nedir?
- Konkordato Nedir?
Konkordato, finansal durumu bozulan ve borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesiyle karşı karşıya olan bir borçlunun, alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını belirli bir tenzilatla (fiyat indirimi) veya vadeli ödemesine imkân tanıyan, mahkeme gözetiminde yürütülen hukuki bir süreçtir.
Temel amacı, dürüst borçluyu iflastan kurtarmak, borçlunun ticari faaliyetini sürdürmesine olanak sağlamak ve bu sayede alacaklıların da alacaklarına belirli ölçüde kavuşmasını temin etmektir. Konkordato, hem borçlu hem de alacaklılar için karşılıklı menfaat esasına dayanan yeniden yapılandırılmış bir çözüm yoludur. İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Konkordato ilan eden bir şirket, belirli bir süre boyunca icra takiplerine karşı korunur, sözleşmeleri devam eder, ticari faaliyeti durmaz. Süreç mahkeme gözetiminde ilerler ve bağımsız bir konkordato komiseri tarafından denetlenir.
- Konkordato Nasıl İlan Edilir?
Konkordato bir “ilan”dan ziyade, mahkeme kararıyla başlatılan ve tasdik edilen bir süreçtir. Sürecin başlatılması için borçlu veya bazı durumlarda alacaklılar, İİK’da belirlenen şartları yerine getirerek yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurur.
Konkordato sürecinin ana adımları şunlardır:
- Başvuru: Borçlu veya alacaklının (gerekli şartlar altında) mahkemeye gerekçeli bir Konkordato Projesi ve diğer zorunlu belgelerle başvurması.
- Geçici Mühlet Kararı: Mahkemenin, sunulan belgeleri ve finansal durumu inceleyerek borçluya geçici mühlet vermesi. Bu kararla birlikte Konkordato komiseri atanır.
- Kesin Mühlet Kararı: Geçici mühletin başarılı geçmesi ve projenin uygun görülmesi halinde, mahkemenin kesin mühlet vermesi.
- Projenin Görüşülmesi ve Kabulü: Kesin mühlet içinde borçlu, Konkordato komiserinin gözetiminde alacaklılarla bir araya gelir, projesini sunar ve çoğunluğun kabulünü sağlar.
- Tasdik Yargılaması ve Mahkeme Kararı: Alacaklıların kabulünden sonra mahkemenin, projenin İİK’ya ve hukuka uygunluğunu denetleyerek Konkordatoyu tasdik etmesi.
3. Konkordato Çeşitleri Nelerdir?
(Adi Konkordato, İflas İçi Konkordato, İflas Dışı Konkordato, Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato)
Konkordato, borcun ödeme biçimine, borçlunun durumuna veya başvuru zamanına göre farklı türlere ayrılmaktadır:
1. Adi Konkordato (Borçlunun Tenzilatı veya Vadesi Suretiyle Konkordato)
En yaygın konkordato türüdür. Borçlunun, alacaklılarına borçlarının tamamını değil, belli bir oranını (tenzilat) veya borçlarını belirli bir vadeye yayarak ödemeyi teklif ettiği konkordato türüdür. İflas tehlikesi altında olan veya iflasına karar verilmemiş borçlular tarafından başvurulur.
2. Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato
Bu konkordato türünde, borçlu malvarlığını alacaklılara bırakır. Alacaklılar, bu malvarlığını tasfiye ederek (satış) elde edilen gelirle alacaklarını tahsil ederler. Borçlu, tasfiye sürecine katılmaz. Alacaklılar, -aksi kararlaştırılmadıkça- elde edilen gelirden sonra kalan borç için borçludan talepte bulunamazlar. Bu tür, borçlunun aktif ticari hayatını sürdürmektense, mevcut malvarlığı ile borçlarını kapatmayı hedeflediği durumlarda tercih edilir.
3. İflas İçi Konkordato
Hakkında iflas kararı verilmiş olan borçlunun, iflas tasfiyesi devam ederken iflastan kurtulmak için konkordato teklifinde bulunmasıdır. Amaç, iflas tasfiyesinin durdurulması ve borçların konkordato yoluyla ödenerek borçlunun yeniden ticari hayata dönmesidir.
4. İflas Dışı Konkordato (Yaygın Kullanım)
Hakkında henüz iflas kararı verilmemiş olan, ancak borçlarını ödemede zorlanan veya ödeme tehlikesi altında olan borçluların başvurduğu Adi Konkordatoyu kapsayan ana başlıktır. Uygulamada en sık karşılaşılan konkordato türüdür.
4. Konkordato Süresi Ne Kadardır?
Konkordato süresi, geçici ve kesin mühlet sürelerinin toplamı dikkate alınarak belirlenir.
Geçici Mühlet Süresi
- İlk olarak mahkeme 3 aylık geçici mühlet verir (İİK m. 287/1).
- Gerekçeli hâllerde bu süre 2 ay daha uzatılabilir.
Yani geçici mühlet en fazla 5 ay olabilir.
Kesin Mühlet Süresi
- Mahkeme, geçici mühlet sonunda borçlunun durumuna göre 1 yıllık kesin mühlet verir (İİK m. 289).
- Gerekirse 6 aya kadar uzatılabilir.
Konkordato sürecinde toplam süre; uzatılmış durumlarla birlikte yaklaşık 23 aya kadar çıkabilmektedir.
| Süreç Aşaması | Süre | Açıklama |
| Geçici Mühlet | En fazla 5 ay | 3 aylık başlangıç süresi + Mahkemenin uygun görmesi halinde 2 aylık ek süre. |
| Kesin Mühlet | En fazla 1 yıl | 1 yıllık başlangıç süresi + Borçlunun veya komiserin talebi üzerine mahkemenin uygun görmesi halinde 6 aya kadar uzatılabilir. |
| Toplam Yasal Maksimum Süre | 23 ay (Geçici ve Kesin Mühlet toplamı) | Geçici Mühletin maksimum süresi (5 ay) ile Kesin Mühletin maksimum süresinin (18 ay) toplamı, yasal olarak borçluya tanınabilecek konkordato mühletinin en üst sınırını göstermektedir. |
4. Kimler Konkordato Yoluna Başvurabilir? Konkordatoya Başvurmanın Şartları Nelerdir?
Konkordato, geniş bir borçlu kitlesi için uygundur:
İİK m. 285’e Göre Başvuru Yapabilecek Kişiler ve Kuruluşlar:
- Tacir olsun olmasın her borçlu,
- Alacaklılardan herhangi biri (borçlu adına konkordato talep edebilir),
- Sermaye şirketleri,
- Şahıs şirketleri,
- Gerçek kişi işletmeleri,
- Tüzel kişiler,
- İflasına karar verilebilen tüm kişiler.
Konkordatoya Başvurmanın Temel Şartları:
- Ödeme Güçlüğü: Borçlunun, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemiyor olması veya ödeyememe tehlikesinin bulunması. (İİK m. 285/1)
- İyi Niyet: Borçlunun Konkordatoya başvururken dürüst ve iyi niyetli olması. Amaç, alacaklıları zarara uğratmak değil, ticari hayatı sürdürmek olmalıdır.
- Gerekli Belgelerin Sunulması: Başvuru dilekçesine ek olarak, İİK’nın 286. maddesinde sayılan eksiksiz ve doğru belgelerin mahkemeye sunulması zorunludur. Özellikle Konkordato Ön Projesi, sürecin başarısı için kritik önem taşır.
Başvuruda İİK m. 286’da sayılan zorunlu belgelerin şunlardır:
- Bağımsız denetçi raporu,
- Borçlunun mali durumu, gelir-gider tablosu, nakit akışı,
- Alacaklı listesi, borç türleri, faiz oranları,
- Varlıkların güncel değerleri,
- Ödeme projesi.
Bu belgelerin eksik olması mahkeme tarafından başvurunun reddedilmesine neden olur.
5. Konkordato Kararını Kim Verir?
Konkordato kararını (tasdik veya ret) verme yetkisi tamamen Asliye Ticaret Mahkemesi’ne aittir.
- Mühlet Kararı: Geçici ve kesin mühlet kararları borçlunun başvurusunu inceleyen Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilir.
- Tasdik Kararı: Alacaklılar tarafından kabul edilen Konkordato projesinin hukuka ve kanuna uygunluğunu inceleyerek Konkordatoyu tasdik etme yetkisi de yine Asliye Ticaret Mahkemesi’ndedir.
Mahkeme bu kararları verirken, Konkordato Komiseri veya Komiserler Kurulunun raporlarını, alacaklılar toplantısında ortaya çıkan iradeyi ve projenin borçlunun durumuna uygunluğunu esas alır.
6. Geçici Konkordato Mühleti Nedir?
Geçici Mühlet, konkordato başvurusunun kabul edilebilir bulunması üzerine mahkemenin borçluya verdiği ilk koruma süresidir.
Temel Özellikleri:
- Acil Koruma: Borçluya, detaylı bir Konkordato projesi hazırlaması ve finansal durumunu düzeltmesi için tanınan bir nefes alma süresidir.
- Takip Durması: Borçlu aleyhine başlatılmış veya başlatılacak olan rehinli alacaklar hariç tüm icra takipleri durur.
- Tasarruf Kısıtlaması: Borçlunun malvarlığı üzerinde tasarruf yetkisi kısıtlanır ve Konkordato Komiseri’nin denetimine geçer.
- Geçici Komiser Atanması: Mahkeme bu süre zarfında borçlunun faaliyetlerini denetlemek ve Konkordato projesinin hazırlanmasına nezaret etmek üzere bir veya daha fazla geçici komiser atar.
Bu süre sonunda, mahkeme borçlunun dürüstlüğünü ve projenin başarılı olma ihtimalini değerlendirerek Kesin Mühlet kararı verip vermeyeceğine karar verir.
7. Konkordato Tasdik Edilmesi Ne Demektir?
Konkordatonun tasdik edilmesi, Konkordato sürecinin başarıyla tamamlandığını gösteren nihai mahkeme kararıdır.
Tasdik, alacaklılar toplantısında kabul edilen Konkordato projesinin, mahkeme tarafından hukuka uygun ve adil bulunarak resmen onaylanması anlamına gelir. Tasdik kararı ile Konkordato projesi, kabul etsin veya etmesin Konkordato kapsamındaki tüm alacaklılar için bağlayıcı hale gelir.
Tasdik edilen Konkordato ile borçlu, projesinde belirtilen tenzilat ve/veya vade planına uygun olarak borçlarını ödemeye başlar ve iflastan kurtulur.
8. Hangi Şartlarda Konkordato Tasdik Ediliyor?
Mahkemenin Konkordatoyu tasdik edebilmesi için hem şekli hem de maddi bazı şartların bir arada bulunması gerekmektedir (İİK m. 305):
Şekli Şartlar (Usule İlişkin):
- Alacaklı Çoğunluğu: Konkordato projesinin, kanunda belirtilen iki farklı çoğunluk şartından birini sağlaması gerekir:
- Çifte Çoğunluk 1: Kayıtlı alacaklıların yarısından fazlasının (sayı itibarıyla) ve alacak miktarlarının üçte ikisinden fazlasının projeyi kabul etmesi.
- Çifte Çoğunluk 2: Kayıtlı alacaklıların dörtte birinden fazlasının (sayı itibarıyla) ve alacak miktarlarının yarısından fazlasının projeyi kabul etmesi.
- Komiser Raporu: Konkordato komiserinin, projenin tasdiki yönünde görüş bildiren gerekçeli bir rapor sunması.
Maddi Şartlar (Esasa İlişkin):
- Adalet ve Dürüstlük: Projenin, alacaklıların menfaatini zedelememesi, makul ve kabul edilebilir bir ödeme planı içermesi (projenin dürüstlük kurallarına uygun olması).
- Projenin Gerçekleşme İhtimali: Öngörülen ödemelerin, borçlunun elde edeceği varsayılan gelirlerle gerçekleşme ihtimalinin bulunması. (Borçlunun mali durumunun bu ödemeyi karşılamaya yetecek olması).
- İflas Tasfiyesine Göre Üstünlük: Proje ile alacaklılara ödenecek meblağın, borçlunun iflas etmesi halinde elde edilecek tasfiye bedelinden daha yüksek olması veya tasfiye ile aynı oranda olması.
- Tüm Masrafların Ödenmesi: Konkordato sürecinde ortaya çıkan komiser ücreti, vekalet ücreti ve mahkeme masraflarının borçlu tarafından tamamen ödenmiş veya ödemenin taahhüt altına alınmış olması.
9. Konkordato Süreci Nasıl İşler?
Konkordato süreci, hukuki prosedürlerin ve finansal denetimin bir arada yürütüldüğü aşamalı bir sistemdir.
Aşamalı Konkordato Süreci:
- Başvuru ve Ön İnceleme: Borçlu veya alacaklı, gerekli belgelerle Asliye Ticaret Mahkemesi’ne başvurur. Mahkeme, belgelerin eksiksiz ve projenin makul olup olmadığını inceler.
- Geçici Mühlet ve Geçici Komiser Atanması (Maksimum 5 Ay): Şartlar uygunsa mahkeme, geçici mühlet kararı verir ve geçici komiser atar. Bu aşamada borçlu, komiser denetiminde faaliyetine devam eder.
- Kesin Mühlet ve Komiserin Faaliyeti (Maksimum 1 Yıl + 6 Ay): Mahkeme, geçici mühlet sonunda projenin potansiyelini görerek kesin mühlet verir ve kesin komiseri atar. Kesin mühlet, sürecin en önemli kısmıdır. Komiser, borçlunun mali durumunu derinlemesine inceler, Konkordato projesini finalize eder ve alacaklıları tasdik duruşması için hazırlar.
- Alacaklıların Toplantısı ve Projenin Oylanması: Kesin mühlet içinde komiser, alacaklıları toplantıya çağırır. Borçlu, projesini sunar ve alacaklılar, kanunda belirtilen çoğunluk şartları çerçevesinde projeyi kabul veya reddederler.
- Tasdik Yargılaması: Alacaklıların kabul ettiği proje, mahkemeye sunulur. Mahkeme, tasdik şartlarının (özellikle iflas tasfiyesine göre üstünlük şartı) sağlanıp sağlanmadığını denetler.
- Tasdik veya Ret Kararı: Şartlar sağlanmışsa mahkeme Konkordatoyu tasdik eder. Aksi halde, talebi reddeder ve borçlu, şartları varsa doğrudan iflasa gönderilebilir.
- Tasdikin Uygulanması ve Denetimi: Tasdik edilen Konkordato projesi, mahkemenin görevlendirdiği kayyım tarafından (tasdik sonrası komiser/kayyım) denetlenerek uygulanır.
10. Konkordato Hangi Borçları Kapsar?
Konkordato, alacaklıların talepleri toplandıktan sonra vadesi gelmiş veya gelmemiş tüm adi alacakları kapsar.
- Adi Alacaklar: Konkordato projesine tabi olan ve tenzilattan etkilenen borçlardır. Bunlar genellikle ticari alacaklar, çek, senet, fatura borçları gibi borçlardır.
- Rehinli Alacaklar: Rehinli alacaklar Konkordatodan etkilenmezler. Rehinli alacaklılar, rehinlerinin kıymetinden öncelikle alacaklarını tahsil etme hakkına sahiptirler. Ancak rehnin değeri alacağı karşılamıyorsa, artan kısım (rehin açığı) adi alacak hükmünde Konkordato kapsamına girer.
- İşçi Alacakları: İşçi ücretleri ve işçi alacakları (kıdem/ihbar tazminatı hariç, o anki maaş alacakları) imtiyazlı alacaklardır ve Konkordato projesinden tam olarak ödenmesi beklenir.
- Kamu Alacakları (Vergi, SGK): Kamu alacakları da Konkordato kapsamına alınmıştır ve diğer adi alacaklarla aynı muameleye tabi tutulur.
Konkordato mühleti içinde doğan borçlar (örneğin işletmenin devamlılığı için gerekli yeni mal alımları) ise Konkordato dışında tutulur ve tam olarak ödenmesi gerekir.
11. Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır?
Konkordato başvurusu, borçlunun veya (gerekli şartlar varsa) alacaklının yetkili Asliye Ticaret Mahkemesi’ne bir dilekçe ile yapmasıyla başlar.
Başvuru Sürecinin Ana Adımları:
- Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: Başvuru, borçlunun yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi’ne yapılır.
- Dilekçe Hazırlanması: Başvurunun temelini oluşturan, borçlunun mali durumunu, ödeme güçlüğünü açıklayan ve Konkordato talebini içeren dilekçe hazırlanır.
- Zorunlu Belgelerin Eklenmesi: İİK m. 286’da sayılan, mali durumu kanıtlayan ve Konkordato projesinin temelini oluşturan tüm belgelerin eksiksiz bir şekilde dilekçeye eklenmesi gerekir.
12. Konkordato Başvuru Şartları Nelerdir?
Konkordato başvurularının mahkemece kabul edilebilmesi için borçlunun, İİK m. 286’da belirtilen zorunlu belgeleri eksiksiz ve doğru olarak sunması şarttır:
- Konkordato Ön Projesi: Borçlunun borçlarını hangi oranda (% tenzilat) ve hangi takvimle (vade) ödeyeceğini gösteren detaylı plan.
- Mali Durumu Gösteren Belgeler:
- Son 3 yıla ait bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu.
- Borçlunun ticari defterlerinin dökümü.
- Alacaklılar ve Borçlular Listesi:
- Tüm alacaklıların, adreslerinin ve alacak miktarlarının ayrıntılı listesi.
- Rehinli alacaklıların listesi ve rehinli malların değerleri.
- Malvarlığı Beyanı: Taşınır ve taşınmaz tüm malları, banka hesaplarını ve alacakları gösteren ayrıntılı envanter.
- Bağımsız Denetim Raporu: Bir bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve borçlunun mali durumunu analiz eden rapor.
- Tavsiye Edilen Geçici Komiser: Borçlunun, mahkemeye bir geçici komiser adayı önermesi (bağlayıcı değildir).
Eksik belge ile yapılan başvurular, mahkemece reddedilebilir.
13. Konkordato İlan Eden Firma Maaş Öder Mi?
Evet, Konkordato ilan eden firma maaş öder.
Konkordato sürecinin temel amacı, şirketin ticari faaliyetini sürdürerek borçlarını ödemesini sağlamaktır. Bu nedenle, iş gücüne ve dolayısıyla işçi ücretlerine dokunulmaz. Konkordato komiseri, çalışan maaşlarının düzenli ödenmesini özellikle denetler.
- Mühlet İçindeki Maaşlar: Konkordato mühleti sırasında doğan (yani o ay çalışılan) işçi maaşları ve sosyal sigorta primleri, adi alacak değildir. Bunlar, işletmenin devamı için gerekli borçlardır ve tamamen ve vadesinde ödenmeye devam etmek zorundadır. Bu ödemeler yapılmadığı takdirde, mahkeme konkordato mühletini kaldırabilir.
- Geçmişe Yönelik İşçi Alacakları: Konkordato öncesine ait, henüz ödenmemiş olan (kıdem, ihbar, ödenmeyen geçmiş maaşlar vb.) alacaklar, genellikle imtiyazlı alacak olarak kabul edilir ve Konkordato projesinin tenzilatından muaf tutularak veya en yüksek oranla ödenerek korunur.
Sonuç olarak, konkordato, şirketin ticari varlığını sürdürme yoludur ve bu varlığın sürdürülmesi için çalışanların maaşlarının düzenli ödenmesi esastır.
Akdemir Legal olarak tecrübeli ekibimizle, Konkordato gibi karmaşık hukuki süreçlerde müvekkillerimize doğru stratejilerle danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktayız. Borçlu veya alacaklı tarafında olun, sürecin her aşamasında profesyonel hukuki destek almak, hak kayıplarını önlemek adına hayati öneme sahiptir.