Gemi adamı, bir hizmet akdine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabitler, tayfalar ve diğer yardımcı personeli (aşçı, kamarot vb.) kapsayan hukuki statüdür. Deniz hukuku literatüründe, gemide görev yapan herkes sadece “işçi” değil, “gemi adamı” olarak tanımlanır. Bu ayrım önemlidir çünkü gemi adamları, standart 4857 sayılı İş Kanunu’na değil, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabidirler.
Gemi adamı statüsü, çalışma koşullarının ağırlığı ve denizin kendine has riskleri nedeniyle özel korumalar içerir. Örneğin, gemi adamlarının iaşe (yemek) bedelleri işveren tarafından karşılanmak zorundadır ve yıpranma payları farklıdır. Ayrıca, yurda dönüş (repatriation) hakları uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmıştır; seferin bitiminde veya iş akdinin feshinde işveren, gemi adamını ülkesine geri göndermek masraflarını üstlenmek zorundadır.
Bir kişinin gemi adamı sayılabilmesi için, “Gemi Adamı Cüzdanı”na sahip olması ve gemi siciline kayıtlı bir gemide hizmet akdiyle çalışıyor olması gerekir. Stajyerler veya gemide geçici iş yapan tamirciler teknik olarak gemi adamı sayılmazlar. Gemi adamının ücret alacakları, “Gemi Alacaklısı Hakkı” (Maritime Lien) doğurur; yani gemi satılsa bile bu alacak gemiyi takip eder ve öncelikli ödenir.